Kompendium wiedzy o witaminie A

Kompendium wiedzy o witaminie A

Witaminę A można spotkać także pod nazwami retinol, beta-karoten, akseroftol czy prowitamina A. Bez względu na nazwę – ma ona wiele właściwości prozdrowotnych. Odpowiada m.in. za zdrowy wygląd włosów, skóry i paznokci, utrzymanie prawidłowego wzroku czy metabolizmu białek. Zobacz, co powinieneś wiedzieć o witaminie A!

Skąd wiemy o witaminie A?

Witamina A należy do najwcześniej odkrytych witamin. Co ciekawe, o skutkach jej niedoboru przekonali się już starożytni Grecy, Rzymianie i Egipcjanie. Już wtedy także pojawiło się określenie kurza ślepota. Leczono ją podając choremu surową wątrobę. Nie wiedziano jednak jeszcze, że to niedobory witaminy A odpowiadają za tę dolegliwość. Ten związek ustalono dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Witaminę A – w tranie – odkryli Elmer McCollum i Marguerite Davis w 1913 roku.

Za co jest odpowiedzialna witamina A?
Wszystko o witaminie A

Witamina A ma swój udział w wielu procesach zachodzących w organizmie. Dzięki niej jest możliwy metabolizm hormonów steroidowych oraz białek. Jej działanie obejmuje więc syntezę białek oraz przemiany tłuszczów, wspomaganie odbudowywania się komórek, a także prawidłowy przebieg procesów wzrostowych. Ta witamina umożliwia również prawidłowe widzenie. Dzieje się tak za sprawą wytwarzania rodopsyny – składnika odpowiedzialnego za właściwe funkcjonowanie narządu wzroku. Niedobory witaminy A powodują tzw. kurzą ślepotę, czyli ograniczoną zdolność widzenia po ciemku. Co więcej, witamina A ma wpływ na pracę układu immunologicznego oraz budowanie szkliwa nazębnego. Jest także odpowiedzialna za utrzymanie prawidłowego stanu skóry, błon śluzowych, włosów i paznokci. Co ciekawe, witamina A może również zapobiegać nowotworom jelita grubego, piersi, płuc i stercza.

Przyjmuje się, że normą dla zdrowego dorosłego człowieka jest spożywanie 800-1000 µg witaminy A dziennie. Około 80 % powinno pochodzić z beta-karotenu, a jedynie 20 % – z retinolu.

Witamina A – gdzie możemy ją znaleźć?

Witamina A pozyskiwana z naturalnych produktów jest o wiele lepiej przyswajalna przez organizm niż ta zawarta w suplementach diety. Najwięcej witaminy A znajdziemy w:

- pełnotłustym mleku, maśle i produktach mlecznych;

- wątrobie i podrobach;

- tłustych rybach, także w tranie.

Jednym z podstawowych źródeł aktywnej formy tej witaminy jest prowitamina A – obecna w roślinnych produktach spożywczych. Znajdziemy ją m.in. w słodkich ziemniakach, jarmużu, marchwi, szpinaku, pomidorach czy dyni.

Skąd biorą się niedobory witaminy A w organizmie?
niedobory witaminy A

Za najczęstszą przyczynę uznaje się upośledzone wchłanianie się witaminy A w organizmie. Powodem może być jednak źle ułożona dieta (zbyt małe ilości tłuszczów i białka). Wpływ ma również palenie papierosów oraz picie alkoholu.

Czytaj także: Kompendium wiedzy o witaminie C

Jak objawiają się niedobory witaminy A?

Nietrudno zauważyć konsekwencje niewystarczającej ilości witaminy A w organizmie. Jedną z najbardziej znanych i charakterystycznych jest tzw. kurza ślepota. Polega ona na pogorszeniu się wzroku, a szczególnie niemożności widzenia w godzinach wieczornych. Niedobory mogą się też objawiać łamliwością i kruchością paznokci, wypadaniem i przesuszaniem włosów, a w niektórych przypadkach nawet łysieniem plackowatym. Zdarzają się również wysypki na skórze, skóra staje się szorstka, szczególnie w okolicach łokci, kolan, ramion i ud, pojawia się spotęgowane uczucie zmęczenia czy utrata apetytu. Powyższe skutki można zaobserwować gołym okiem. Doprowadzenie do niedoboru witaminy A jest jednak procesem długotrwałym. Jest ona bowiem magazynowana w wątrobie – ilość witaminy A (bez dostarczania jej z zewnątrz) wystarcza na prawidłowe funkcjonowanie organizmu przez kilka miesięcy.

Jak objawiają się nadmiary witaminy A?
Suplementacja witaminy A

Niedobrze jest także przesadzić z ilością witaminy A w organizmie. Jej nadmiar może spowodować m.in. bóle stawów i głowy, drażliwość, zaburzenia pracy układu trawienia, suchą i swędzącą skórę, wypadanie włosów czy uczucie zmęczenia. Co więcej, konsekwencją zbyt dużych ilości witaminy A w organizmie może być również upośledzenie pracy wątroby. Na taką sytuację w szczególności powinny uważać kobiety w ciąży. Podwyższony poziom witaminy A w organizmie zwiększa ryzyko pojawienia się wad płodu.

Zdrowe oczy i skóra dzięki witaminie A

Rodopsyna jest barwnikiem wzrokowym zlokalizowanym w pręcikach siatkówki oka. W jej składzie znajdziemy również witaminę A. Tym samym uczestniczy ona w procesie widzenia. Niedobory czy nadmiary witaminy A to nie tylko kurza ślepota. Może pojawić się również suchość w gałce ocznej, w ekstremalnych przypadkach prowadząca do wysychania spojówki i rogówki, a nawet – mętnienia i rozmiękczania rogówki.

Witamina A jest chętnie stosowana w dermatologii. Posiada bowiem właściwości regenerujące i ochraniające naskórek. Ponadto, ma wpływ na zachowanie prawidłowego poziomu wody w skórze. Bierze również udział w niwelowaniu zmarszczek i przebarwień. Dostarczenie odpowiednich ilości witaminy A do organizmu poprawia więc nawilżenie, jędrność i elastyczność skóry. Dermatolodzy wykorzystują witaminę A także jako środek wspomagający leczenie trądziku. Warto zadbać o włączenie witaminy A do diety na młody i zdrowy wygląd.

Prowitamina A, czyli znany nam beta-karoten, ogranicza działanie promieniowania UV. Tym samym staje się wewnętrznym filtrem słonecznym.

Ważne! Witamina A zawarta w artykułach spożywczych wytraca się pod wpływem wysokiej temperatury (np. gotowania), tlenu oraz światła. Przykładowo, gotowanie może doprowadzi do utraty witaminy A nawet na poziomie 10-30 %.

Bezpieczna suplementacja witaminy A

Jak już wspomnieliśmy, zarówno nadmiary, jak i niedobory witaminy A mogą powodować nieprzyjemne, a nawet niebezpieczne dolegliwości. Ważne jest więc umiejętne jej dostarczanie. Jeśli podejrzewasz u siebie niedobór lub nadmiar witaminy A – zgłoś się do lekarza. W razie potrzeby zaleci zmianę diety lub dodatkową suplementację witaminy A. Dobrym wyjściem jest również stosowanie planu żywieniowego ułożonego przez dietetyka. W ten sposób mamy pewność, że zachowane są w nim właściwe proporcje składników odżywczych i witamin.

admin 3 24 września 2018  < 1000

Dodaj komentarz

  • user
    7 grudnia 2018
    Mnie się witamina A kojarzyła tylko z marchewką, a tu się okazuje, że najwięcej jest jej w mleku i przetworach mlecznych. Bardzo ciekawy materiał!
  • Karola
    26 września 2018
    Poza witaminą C wydaje mi się, że właśnie witamina A jest najważniejsza
  • Daniel
    24 września 2018
    A mnie natomiast się wydaje, że nie można mówić o wyższości jednej witaminy nad drugą - w końcu każda z nich ma swoją rolę w organizmie, a jak ich brakuje - to są choroby...

Artykuły z kategorii: Zdrowie i odżywianie

dietetyczne-bounty-homemade

Dietetyczne bounty. Homemade!

Wiosną większość kobiet, a coraz częściej również i mężczyzn (tak trzymać!) zaczyna uważniej przyglądać się swojej diecie. Po zimowych szaleństwach kulinarnych i eksperymentach ze zbyt ciężkim i kalorycznym jedzeniem, zaczyna być oczywiste, że tak dalej być nie może.

zielony-mlody-jeczmien-zielona-bomba-witaminowa

Zielony młody jęczmień - zielona bomba witaminowa

Młody jęczmień stał się niejako gwiazdą, zdobywając coraz to większą popularność na rynku farmaceutycznym. Coraz częściej spotykamy rekomendacje znanych osobistości, specjalistów w danej branży, jak i lekarzy, którzy zauważają znaczący, pozytywny wpływ na nasz organizm.

jak-radzic-sobie-z-wiosenna-alergia-podczas-treningow-na-dworze

Jak radzić sobie z wiosenną alergią podczas treningów na dworze?

Piękna słoneczna pogoda za oknem aż kusi do rozpoczęcia treningów na zewnątrz. Wraz z wiosną jednak rozpoczyna się pylenie roślin, a w konsekwencji – wiosenna alergia. Sportowcy uczuleni na pyłki powinni szczególnie na siebie uważać w trakcie treningów na dworze. Zobacz, jak nie dać się skutkom alergii wziewnej i trenować w komfortowych warunkach!

dieta-dukana-o-co-w-niej-chodzi

DIETA DUKANA - o co w niej chodzi?

Dieta tzw. Dukana to wysokoproteinowa dieta, której autorem jest Dr Pierre Dukan, francuski lekarz, neurolog. Nazwa diety pochodzi od nazwiska autora.

twoj-zdrowy-brzuszek-to-zdrowy-maluszek-czyli-rzecz-o-ciazowej-diecie

Twój zdrowy brzuszek to zdrowy maluszek, czyli rzecz o ciążowej diecie

Planujesz ciążę albo już w niej jesteś? Zapewne zastanawiasz się co możesz jeść, a czego Ci nie wolno. Krąży wiele mitów na temat odżywiania w odmiennym stanie, ale postaramy się dziś rozwiać wszelkie wątpliwości.

top-5-najbardziej-szkodliwych-slodyczy

Top 5 najbardziej szkodliwych słodyczy

Niektórzy nie są w stanie zrezygnować ze słodkości. Nie jest to niebezpieczne, jeśli sięgamy po nie z rozsądkiem. Warto jednak wiedzieć, które ze słodyczy mają najgorszy wpływ na nasze zdrowie. Zobacz, których słodkości lepiej unikać!

dietetyk-bydgoszcz-jak-wybrac-tanio-i-dobrze

Dietetyk Bydgoszcz – jak wybrać tanio i dobrze?

Znaleźć dietetyka jest łatwo. Trudniej, gdy konieczne jest sprawdzenie, czy dany dietetyk jest dobry. Podpowiadamy, jak szukać dobrego dietetyka w Bydgoszczy. Poznaj nasze wskazówki – i wybierz najlepszego specjalistę.

dieta-paleo-powrot-do-korzeni

Dieta PALEO – powrót do korzeni

Co i rusz słyszy się o nowych dietach, a twórcy prześcigają się w wymyślaniu nowych wariacji na temat odchudzania. Dziś na tapecie dieta, która jest ostatnio na językach. Dosłownie i w przenośni – poznajcie dietę paleo!

dobry-dietetyk-katowice-opinie-jak-znalezc-dietetyka-w-katowicach

Dobry dietetyk Katowice opinie | Jak znaleźć dietetyka w Katowicach?

Ofert dietetyków i poradni dietetycznych w Katowicach jest naprawdę dużo. Jak spośród ich wszystkich wybrać tego najlepszego dietetyka? Podpowiadamy, w jaki sposób wybierać dietetyka w Katowicach, by była to najlepsza z ofert!

dieta-bezglutenowa-czyli-dieta-bez-glutenu

Dieta bezglutenowa – czyli dieta bez… glutenu :)

W dobie XXI wieku przyszło nam mierzyć się z różnymi dziwnymi nazwami diet, jednak dieta bezglutenowa już od dłuższego czasu nie powoduje zdziwienia. Coraz częściej wzbudza zainteresowanie, ale zarazem także kontrowersje.

dietetyczne-bounty-homemade

Dietetyczne bounty. Homemade!

Wiosną większość kobiet, a coraz częściej również i mężczyzn (tak trzymać!) zaczyna uważniej przyglądać się swojej diecie. Po zimowych szaleństwach kulinarnych i eksperymentach ze zbyt ciężkim i kalorycznym jedzeniem, zaczyna być oczywiste, że tak dalej być nie może.

zielony-mlody-jeczmien-zielona-bomba-witaminowa

Zielony młody jęczmień - zielona bomba witaminowa

Młody jęczmień stał się niejako gwiazdą, zdobywając coraz to większą popularność na rynku farmaceutycznym. Coraz częściej spotykamy rekomendacje znanych osobistości, specjalistów w danej branży, jak i lekarzy, którzy zauważają znaczący, pozytywny wpływ na nasz organizm.

jak-radzic-sobie-z-wiosenna-alergia-podczas-treningow-na-dworze

Jak radzić sobie z wiosenną alergią podczas treningów na dworze?

Piękna słoneczna pogoda za oknem aż kusi do rozpoczęcia treningów na zewnątrz. Wraz z wiosną jednak rozpoczyna się pylenie roślin, a w konsekwencji – wiosenna alergia. Sportowcy uczuleni na pyłki powinni szczególnie na siebie uważać w trakcie treningów na dworze. Zobacz, jak nie dać się skutkom alergii wziewnej i trenować w komfortowych warunkach!

dieta-dukana-o-co-w-niej-chodzi

DIETA DUKANA - o co w niej chodzi?

Dieta tzw. Dukana to wysokoproteinowa dieta, której autorem jest Dr Pierre Dukan, francuski lekarz, neurolog. Nazwa diety pochodzi od nazwiska autora.

twoj-zdrowy-brzuszek-to-zdrowy-maluszek-czyli-rzecz-o-ciazowej-diecie

Twój zdrowy brzuszek to zdrowy maluszek, czyli rzecz o ciążowej diecie

Planujesz ciążę albo już w niej jesteś? Zapewne zastanawiasz się co możesz jeść, a czego Ci nie wolno. Krąży wiele mitów na temat odżywiania w odmiennym stanie, ale postaramy się dziś rozwiać wszelkie wątpliwości.

top-5-najbardziej-szkodliwych-slodyczy

Top 5 najbardziej szkodliwych słodyczy

Niektórzy nie są w stanie zrezygnować ze słodkości. Nie jest to niebezpieczne, jeśli sięgamy po nie z rozsądkiem. Warto jednak wiedzieć, które ze słodyczy mają najgorszy wpływ na nasze zdrowie. Zobacz, których słodkości lepiej unikać!

dietetyk-bydgoszcz-jak-wybrac-tanio-i-dobrze

Dietetyk Bydgoszcz – jak wybrać tanio i dobrze?

Znaleźć dietetyka jest łatwo. Trudniej, gdy konieczne jest sprawdzenie, czy dany dietetyk jest dobry. Podpowiadamy, jak szukać dobrego dietetyka w Bydgoszczy. Poznaj nasze wskazówki – i wybierz najlepszego specjalistę.

dieta-paleo-powrot-do-korzeni

Dieta PALEO – powrót do korzeni

Co i rusz słyszy się o nowych dietach, a twórcy prześcigają się w wymyślaniu nowych wariacji na temat odchudzania. Dziś na tapecie dieta, która jest ostatnio na językach. Dosłownie i w przenośni – poznajcie dietę paleo!

dobry-dietetyk-katowice-opinie-jak-znalezc-dietetyka-w-katowicach

Dobry dietetyk Katowice opinie | Jak znaleźć dietetyka w Katowicach?

Ofert dietetyków i poradni dietetycznych w Katowicach jest naprawdę dużo. Jak spośród ich wszystkich wybrać tego najlepszego dietetyka? Podpowiadamy, w jaki sposób wybierać dietetyka w Katowicach, by była to najlepsza z ofert!

dieta-bezglutenowa-czyli-dieta-bez-glutenu

Dieta bezglutenowa – czyli dieta bez… glutenu :)

W dobie XXI wieku przyszło nam mierzyć się z różnymi dziwnymi nazwami diet, jednak dieta bezglutenowa już od dłuższego czasu nie powoduje zdziwienia. Coraz częściej wzbudza zainteresowanie, ale zarazem także kontrowersje.