Dieta bezglutenowa – czyli dieta bez… glutenu :)

Dieta bezglutenowa – czyli dieta bez… glutenu :)

W dobie XXI wieku przyszło nam mierzyć się z różnymi dziwnymi nazwami diet, jednak dieta bezglutenowa już od dłuższego czasu nie powoduje zdziwienia. Coraz częściej wzbudza zainteresowanie, ale zarazem także kontrowersje.

Dieta bezglutenowa co jeść – skąd moda na gluten free?

Wynika to z częstego promowania diety bezglutenowej przez gazety, media, internet, blogi oraz portale społecznościowe.

Na początek warto sobie odpowiedzieć na pytanie, czym jest dieta bezglutenowa. Dieta bezglutenowa to dieta bez – GLUTENU. Brzmi to bardzo prosto, ale warto wyjaśnić, czym ten linczowany gluten jest. Gluten to białko zapasowe występujące w zbożach (pszenicy, jęczmieniu, życie, orkiszu). Warto tu też wspomnieć o owsie, ponieważ uznawany jest za produkt bezglutenowy, jednak często bywa zanieczyszczony wskutek wspólnego miejsca produkcji wraz ze zbożami glutenowymi. Tu ważnym jest wybór produktu certyfikowanego jako bezglutenowy.

Dlaczego gluten znalazł się na liście produktów zakazanych?

Tu warto odpowiedzieć na pytanie, kto powinien stosować dietę bezglutenową. Otóż bezwzględnie ten rodzaj diety powinny wprowadzić osoby chorujące na celiakię oraz mające alergię, nadwrażliwość na gluten bądź inne choroby autoimmunologiczne.

Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną o podłożu genetycznym, którą charakteryzuje trwała nietolerancja GLUTENU. Działa on toksycznie na kosmki jelitowe, które są obecne w jelicie cienkim i są odpowiedzialne za wchłanianie związków odżywczych. W przypadku niszczenia i zaniku kosmków jelitowych u osób chorujących na celiakię dochodzi do niedoborów witaminowych. Dodatkowo pojawiają się uciążliwe objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunki, wzdęcia, bóle brzucha, jadłowstręt, zaparcia i co za tym idzie spadek masy ciała oraz niedożywienie. Kiedyś sądzono, że jest to choroba dotykająca tylko dzieci, jednak obecnie potwierdza się, że dotyka ona też osób dorosłych.

Dieta bezglutenowa jako dieta prozdrowotna
dieta bezglutenowa co jeść

W tym przypadku wdrożenie i prowadzenie diety bezglutenowej jest niezbędne. Ma ona za zadanie odbudowanie kosmków jelitowych, zmniejszenie stanu zapalnego oraz poprawienie procesu wchłaniania, a co za tym idzie wyrównanie powstałych niedoborów makro- i mikroelementów.

Choroba autoimmunologiczna to choroba angażująca nasz układ odpornościowy, który atakuje własne komórki. Część autorów twierdzi, że enzymy zawarte w przewodzie pokarmowym człowieka nie są w stanie całkowicie rozłożyć glutenu. Kiedy do organizmu dostają się jego nie całkiem strawione cząstki (tzw. peptydy), które budową przypominają nasze tkanki, może to być mylące dla układu odpornościowego, który może atakować nasze własne komórki, prowadząc do rozwoju chorób autoimmunologicznych. Również w tym przypadku zastosowanie diety bezglutenowej może okazać się kluczowe, ponieważ pozwoli wyciszyć toczący się stan zapalny w ich organizmie.

Czytaj też:
 Dieta w chorobach autoimmunologicznych

Nadwrażliwość na gluten – kilka faktów

W ostatnich latach obserwuje się rosnącą nadwrażliwość na gluten, która częściej dotyka osoby w wieku dorosłym oraz nastolatków z przewagą płci żeńskiej. Szacuje się, ze dotyczy około 6% populacji. Charakteryzują ją objawy typowo gastryczno-jelitowe, jak w przypadku celiakii, ale też pozajelitowe, takie jak bóle mięśni i stawów, rozkojarzenie, problem ze skupieniem oraz koncentracją, czy też odczucie niepokoju. Dane objawy uwidaczniają się po zjedzeniu glutenu i znacznie ustępują po jego wyeliminowaniu. Rozpoznanie nadwrażliwości na gluten wymaga wykluczenia występowania celiakii oraz alergii na pszenicę (negatywne wyniki miana przeciwciał, brak zaniku kosmków jelitowych oraz brak podwyższonego stężenia IgE). Mechanizm danej nadwrażliwości nie został dokładnie określony, gdyż jest wynikiem kilku mechanizmów. Dotyczy aktywacji odpowiedzi immunologicznej, zmiany w funkcjach bariery jelitowej. Jako leczenie stosowana jest dieta bezglutenowa oraz zmiana nawyków żywieniowych.

Tu jednak warto zaznaczyć, że dieta bezglutenowa, jak każda inna powinna być dobrze zbilansowana, aby nie dopuścić do niedoborów witamin i minerałów. Eliminacja produktów zbożowych może spowodować niedobór witamin z grupy B, kwasu foliowego, żelaza, magnezu, cynku, czy też błonnika pokarmowego. Nieodpowiednio prowadząca dieta bezglutenowa może również prowadzić do pogorszenia stanu naszej mikroflory jelitowej

Zobacz też: Zespół jelita drażliwego

Pułapki diety bezglutenowej | Jak wybierać produkty gluten free?
dieta bezglutenowa przepisy

Trzeba zauważyć, że wraz z wzrostem popularności diety bezglutenowej wzrosła ilość produktów bezglutenowych. Niestety nie zawsze są one wysokiej jakości. Bardzo często to produkty wysoko przetworzone z długą listą składników w składzie. Między innymi tłuszcze utwardzone, syrop glukozowo-fruktozowy, emulgatory, konserwanty, wypełniacze, barwniki. Te związki na pewno nie przyczynią się do poprawy naszego zdrowia.

Jeżeli musimy zastosować dietę bezglutenową to w celu dostarczenia odpowiednich związków odżywczych należy wybierać produkty naturalnie bezglutenowe tzn. kasza jaglana, gryczana, komosa ryżowa, ryż, płatki jaglane, gryczane, owsiane (certyfikowane), ryżowe, ziemniaki, bataty, mąki bezglutenowe (jaglana, gryczana, ryżowa, kukurydziana, owsiana, ze strączków) i wyrabiane z nich produkty.

Osoby chorujące na celiakię lub inne choroby autoimmunologiczne, czy też mające alergie, nadwrażliwość na gluten powinny szczególnie zwrócić uwagę na certyfikacje produktów bezglutenowych. Wynika to z możliwości zanieczyszczenia tej żywności. Symbol produktów bezglutenowych to zielony, przekreślony kłos. Warto obserwować POLSKIE STOWARZYSZENIE OSÓB Z CELIAKIĄ I NA DIECIE BEZGLUTENOWEJ, którzy na bieżąco śledzą rynek produktów bezglutenowych monitorując ich czystość tworząc listy, z których warto korzystać.

Moda na bezglutenowe

Dieta bezglutenowa stała się bardzo popularna za sprawą mediów, jednak jeśli nie zostanie odpowiednio skomponowana, może prowadzić do niedoborów żywieniowych. Zgłaszana poprawa samopoczucia wśród osób ją stosujących to często wynik bardziej świadomego jedzenia, który jest następstwem wdrożonych zmian żywieniowych.

Wybór bezglutenowych zbóż może też działać mniej obciążająco na przewód pokarmowy. Jednak nie należy całkowicie rezygnować ze zbóż, a odpowiednio je wybierać. Większa popularność danej diety to na pewno ułatwienie życia dla osób wymagających jej zastosowania.

Czy dieta bezglutenowa odchudza?

Dieta bezglutenowa nie jest dietą redukcyjną. Nie ma dowodów naukowych potwierdzających jej korzystny wpływ na redukcję masy ciała. Poprawa samopoczucia i wyników to najczęściej wynik poprawy dotychczasowych nawyków oraz wybór odpowiednich produktów (naturalnie bezglutenowych, nieprzetworzonych). Jednak równie dobrze można skomponować jadłospis używając produktów zawierających gluten, a wykazujących dużą wartość odżywczą, takich jak chleb żytni na zakwasie, płatki i otręby żytnie, czy też gruboziarniste kasze (pęczak, bulgur, orkisz).

Reasumując dieta bezglutenowa odpowiednio skomponowana może być wartościowa, jednak osoby nie muszące jej stosować ze względów zdrowotnych powinny urozmaicić swój jadłospis produktami zawierającymi gluten. W przypadku dalszych wątpliwości warto skonsultować się ze specjalistą, który odpowiednio oceni zasadność stosowania danej diety.


Autor:
Mgr Izabela Dudzik

dietetyk specjalista zdrowia publicznego

Instytut Dietetyki i Promocji Zdrowia


BIBLIOGRAFIA

  1. Nieżychowska M., Monitorowanie diety bezglutenowej, „Współczesna Dietetyka” 2017

  2. Konińska G., Marczewska A., Sabak-Huzior P., Źródlak M., Celiakia i dieta bezglutenowa – Praktyczny poradnik, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej, wydanie XII, Warszawa 2017

  3. Konińska G., Dieta bezglutenowa – moda czy konieczność, „Współczesna Dietetyka” 2015.

  4. Tortora R. et al., Metabolic syndrome in patients with coeliac disease on a gluten free diet, „Alimentary Pharmacology and Therapeutics” 2015, 41(4), 352–359

  5. Michota-Katulska E., Zegan M., Leydy K., Zasadność stosowania diety bezglutenowej, „Medycyna Rodzinna” 2017, 20(4), 259–264.

  6. Cichańska B.A., Celiakia. Dieta bezglutenowa. Niezbędne informacje i porady, Bydgoszcz 2013

  7. Dieta bezglutenowa, Celiakia i dieta bezglutenowa. Praktyczny poradnik, pod red. Konińskiej G., Marczewskiej A., Źródlak M., Warszawa 2012, 39–40.

  8. Wykaz produktów ze znakiem przekreślonego kłosa, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej, stan 01.12.2017

  9. Swora E. et al., Dieta bezglutenowa w chorobie trzewnej, „Nowiny Lekarskie” 2009, 78(5–6), 324–329.

  10. Stępień M., Bogdański P., Nadwrażliwość na gluten – fakty i kontrowersje, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2013; 4(4):183-191

 

Instytut Dietetyki 0 22 stycznia 2019  < 1000

Dodaj komentarz

Artykuły z kategorii: Zdrowie i Odżywianie

amerykanski-sen-na-talerzu-dieta-dubrow-w-roli-glownej

Amerykański sen na talerzu. Dieta Dubrow w roli głównej

Kult smukłej, wysportowanej sylwetki i wszechogarniające diety na redukcję tkanki tłuszczowej wciąż są na topie. Obok redukcyjnych diet paleo czy planu żywieniowego samuraja, równie słynna stała się dieta oczyszczająca dr Dąbrowskiej. Jedną z najnowszych form żywienia jest dieta Dubrow. Na czym polega?

miesny-full-wypas-na-diecie-karniwora-z-czym-to-sie-w-zasadzie-je

Mięsny full wypas na diecie Karniwora. Z czym to się w zasadzie je?

Im bardziej zaawansowany rozwój i im bardziej restrykcyjne wymagania stawiane przez lekarzy, tym bardziej restrykcyjna dieta nas czeka. Pośród diet niskowęglowodanowych uwagę zwraca odmiana planu żywienia składającego się niemal w stu procentach z mięsa. Czym jest dieta Karniwora i jakie produkty obejmuje jadłospis?

zycie-na-objetosciowce-zasady-i-efekty-diety-wolumetrycznej

Życie na objętościówce - zasady i efekty diety wolumetrycznej

Jeść więcej i nie tyć to chyba marzenie każdego wielbiciela lodówkowych pielgrzymek. Dobrym rozwiązaniem może być dieta wolumetryczna, według której dobieramy produkty pod względem ich kaloryczności i choć zjadamy większe ilości, tak naprawdę dostarczamy organizmowi mniej kalorii. Jak stosować dietę objętościową i czy to dobry pomysł na redukcję?

piramida-zdrowego-zywienia-bez-ograniczen-jak-to-jest-z-dieta-sirtuinowa

Piramida zdrowego żywienia bez ograniczeń - jak to jest z dietą sirtuinową?

Konwencjonalne podejście do odchudzania i zdrowego żywienia odchodzi powoli do lamusa. Na rynku usług wellness pojawiają się coraz nowsze sposoby regulowania masy ciała i dobrego samopoczucia. Do bardziej innowacyjnych odmian metod odchudzania należy dieta sirtuinowa. Czym jest i na czym polega?

jak-nie-przytyc-w-swieta-czyli-festiwal-kalorii-z-glowa

Jak nie przytyć w święta, czyli festiwal kalorii z głową

Święta za pasem, ze świętami przysmaki, z przysmakami rodzina biesiadująca przy wspólnym stole. Brzmi pięknie i bardzo znajomo, w końcu to czas najbardziej wyczekiwany przez każdego z nas! Ponieważ Boże Narodzenie to dla większości z nas istny festiwal kalorii, podpowiemy, jak jeść, by nie przytyć w te święta.

10-zasad-zdrowego-zywienia-czyli-jak-zyc-dlugo-i-szczesliwie

10 zasad zdrowego żywienia, czyli jak żyć długo i szczęśliwie

Wydawać by się mogło, że raz ustalone zasady żywienia będą zawsze aktualne. Okazuje się, że wraz z rozwojem świata zmieniają się potrzeby ludzi co do samego jedzenia, dlatego też piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej co jakiś czas ewoluuje. Przedstawiamy najważniejsze zasady zbilansowanego odżywiania oparte o najnowsze wytyczne WHO.

poznaj-wszystkie-metody-radzenia-sobie-ze-stresem

Poznaj wszystkie metody radzenia sobie ze stresem

Stres, chcąc nie chcąc, jest ważnym i nieodłącznym aspektem naszego życia. Stresu doświadcza każdy człowiek, dlatego warto jest przybliżyć sobie ten temat i dowiedzieć się, czy istnieją jakiekolwiek metody radzenia sobie ze stresem?

dietetyczne-dania-z-cukinii-przepisy-na-fit-cukinie

Dietetyczne dania z cukinii – przepisy na fit cukinię

Cukinia jest jednym ze zdrowszych warzyw. Sprawdza się szczególnie u osób będących na diecie. Oto przepisy na proste i zdrowe dania z cukinii – idealne na zimowy obiad!

zycie-w-dobrej-formie-wyprobuj-trening-zdrowotny

Życie w dobrej formie: wypróbuj trening zdrowotny!

“Każdy może ćwiczyć. Wszyscy mogą ćwiczyć. Wiek nie odgrywa żadnej roli” - brzmi znajomo? Szeroko pojęty sport atakuje z każdej strony. Odpowiednia aktywność fizyczna, uprawiana przez całe życie, może mieć zbawienny wpływ na opóźnienie procesów starzenia się organizmu. Jednak trening zdrowotny to idealne rozwiązanie nie tylko dla osób starszych. W końcu wiek nie gra roli!

odchudzanie-bez-tajemnic-sprawdz-po-jakie-suplementy-siegnac

Odchudzanie bez tajemnic - sprawdź, po jakie suplementy sięgnąć!

Suplementy na odchudzanie wiodą prym popularności pośród wszystkich preparatów wspomagających dietę redukcyjną. Nie bez powodu sprzedawalność tej grupy odżywek jest na wysokim poziomie przez niemal cały rok. Jak zdrowo podejść do diety redukcyjnej? Po jakie suplementy sięgnąć w pierwszej kolejności? I czy naturalna suplementacja ma sens?

amerykanski-sen-na-talerzu-dieta-dubrow-w-roli-glownej

Amerykański sen na talerzu. Dieta Dubrow w roli głównej

Kult smukłej, wysportowanej sylwetki i wszechogarniające diety na redukcję tkanki tłuszczowej wciąż są na topie. Obok redukcyjnych diet paleo czy planu żywieniowego samuraja, równie słynna stała się dieta oczyszczająca dr Dąbrowskiej. Jedną z najnowszych form żywienia jest dieta Dubrow. Na czym polega?

miesny-full-wypas-na-diecie-karniwora-z-czym-to-sie-w-zasadzie-je

Mięsny full wypas na diecie Karniwora. Z czym to się w zasadzie je?

Im bardziej zaawansowany rozwój i im bardziej restrykcyjne wymagania stawiane przez lekarzy, tym bardziej restrykcyjna dieta nas czeka. Pośród diet niskowęglowodanowych uwagę zwraca odmiana planu żywienia składającego się niemal w stu procentach z mięsa. Czym jest dieta Karniwora i jakie produkty obejmuje jadłospis?

zycie-na-objetosciowce-zasady-i-efekty-diety-wolumetrycznej

Życie na objętościówce - zasady i efekty diety wolumetrycznej

Jeść więcej i nie tyć to chyba marzenie każdego wielbiciela lodówkowych pielgrzymek. Dobrym rozwiązaniem może być dieta wolumetryczna, według której dobieramy produkty pod względem ich kaloryczności i choć zjadamy większe ilości, tak naprawdę dostarczamy organizmowi mniej kalorii. Jak stosować dietę objętościową i czy to dobry pomysł na redukcję?

piramida-zdrowego-zywienia-bez-ograniczen-jak-to-jest-z-dieta-sirtuinowa

Piramida zdrowego żywienia bez ograniczeń - jak to jest z dietą sirtuinową?

Konwencjonalne podejście do odchudzania i zdrowego żywienia odchodzi powoli do lamusa. Na rynku usług wellness pojawiają się coraz nowsze sposoby regulowania masy ciała i dobrego samopoczucia. Do bardziej innowacyjnych odmian metod odchudzania należy dieta sirtuinowa. Czym jest i na czym polega?

jak-nie-przytyc-w-swieta-czyli-festiwal-kalorii-z-glowa

Jak nie przytyć w święta, czyli festiwal kalorii z głową

Święta za pasem, ze świętami przysmaki, z przysmakami rodzina biesiadująca przy wspólnym stole. Brzmi pięknie i bardzo znajomo, w końcu to czas najbardziej wyczekiwany przez każdego z nas! Ponieważ Boże Narodzenie to dla większości z nas istny festiwal kalorii, podpowiemy, jak jeść, by nie przytyć w te święta.

10-zasad-zdrowego-zywienia-czyli-jak-zyc-dlugo-i-szczesliwie

10 zasad zdrowego żywienia, czyli jak żyć długo i szczęśliwie

Wydawać by się mogło, że raz ustalone zasady żywienia będą zawsze aktualne. Okazuje się, że wraz z rozwojem świata zmieniają się potrzeby ludzi co do samego jedzenia, dlatego też piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej co jakiś czas ewoluuje. Przedstawiamy najważniejsze zasady zbilansowanego odżywiania oparte o najnowsze wytyczne WHO.

poznaj-wszystkie-metody-radzenia-sobie-ze-stresem

Poznaj wszystkie metody radzenia sobie ze stresem

Stres, chcąc nie chcąc, jest ważnym i nieodłącznym aspektem naszego życia. Stresu doświadcza każdy człowiek, dlatego warto jest przybliżyć sobie ten temat i dowiedzieć się, czy istnieją jakiekolwiek metody radzenia sobie ze stresem?

dietetyczne-dania-z-cukinii-przepisy-na-fit-cukinie

Dietetyczne dania z cukinii – przepisy na fit cukinię

Cukinia jest jednym ze zdrowszych warzyw. Sprawdza się szczególnie u osób będących na diecie. Oto przepisy na proste i zdrowe dania z cukinii – idealne na zimowy obiad!

zycie-w-dobrej-formie-wyprobuj-trening-zdrowotny

Życie w dobrej formie: wypróbuj trening zdrowotny!

“Każdy może ćwiczyć. Wszyscy mogą ćwiczyć. Wiek nie odgrywa żadnej roli” - brzmi znajomo? Szeroko pojęty sport atakuje z każdej strony. Odpowiednia aktywność fizyczna, uprawiana przez całe życie, może mieć zbawienny wpływ na opóźnienie procesów starzenia się organizmu. Jednak trening zdrowotny to idealne rozwiązanie nie tylko dla osób starszych. W końcu wiek nie gra roli!

odchudzanie-bez-tajemnic-sprawdz-po-jakie-suplementy-siegnac

Odchudzanie bez tajemnic - sprawdź, po jakie suplementy sięgnąć!

Suplementy na odchudzanie wiodą prym popularności pośród wszystkich preparatów wspomagających dietę redukcyjną. Nie bez powodu sprzedawalność tej grupy odżywek jest na wysokim poziomie przez niemal cały rok. Jak zdrowo podejść do diety redukcyjnej? Po jakie suplementy sięgnąć w pierwszej kolejności? I czy naturalna suplementacja ma sens?